Scheg en het roer 5
 [ Start ] [ Nieuws en informatie ] [ Evenementen ] [ Leisurekrant ] [ Foto's ] [Discussieforum] [Facebook] [Navigatieoverzicht]

 

Omhoog

De scheg en het roer deel 5 (en slot)

Tot slot van onze serie met diverse ervaringen over scheg en roerproblemen, het verhaal van Anton B. die in 2000 de originele scheg- en roerconstructie van zijn Leisure 23 liet wijzigen in een nieuw en specifiek voor zijn Che ontworpen balansroer. Ook deze werkzaamheden zijn toen uitgevoerd door het gespecialiseerde bedrijf Modus Marine in Lelystad.

In de afgelopen afleveringen is de oorzaak van scheg- en roerproblemen wel duidelijk geworden. Bij ons bleek in het vroege voorjaar van 2000, een scheur aan de bovenzijde van het roerblad direct bij de r.v.s. roerkoning de boosdoener van al het leed. Een bezoek met een gedegen onderzoek van een specialist van Modus Marine deed ons beseffen dat varen met dit roer niet meer kon. Zijn verhaal werd bewaarheid nadat ik ter plaatse Modus Marine mondeling de opdracht had gegeven voor het maken van een nieuw roer. En tik met een beitel op de naad van de twee roerbladhelften en de beide helften vielen met een klap op de grond. Toch wel een stom gezicht een dergelijk roergeraamte dat dan onder je geliefde boot hangt. Bij verder onderzoek bleek ook dat de scheg voor de helft vol met water stond en dat naast een nieuw roer dus ook de scheg op (korte) termijn moest worden vervangen. Dat zou dus een dure grap gaan worden. Een bijkomend probleem was ook dat Che niet meer naar Lelystad kon worden gevaren. Dat in tegenstelling tot de Balans, die vorig jaar met een noodscheg wel zelf nog naar Lelystad kon varen. Che moest dus op locatie in de winterstalling in Naarden worden hersteld, want over de weg naar Lelystad brengen was ook erg kostbaar. Er werd een kostenschatting gemaakt en die viel (zoals altijd) erg tegen.
Maar Modus Marine dacht mee en opperde de mogelijkheid van een balansroer dat speciaal voor Che zou kunnen worden ontworpen. 
Hoewel ik dezelfde scepsis had als Paul M. werden de voordelen van een balansroer boven de huidige scheg- en roerconstructie mij steeds duidelijker.
Het grootste voordeel zou worden dat Che minder loefgierig zou zijn met zeilen en dat Che aanmerkelijk beter zou gaan reageren op roerbewegingen. Wel wilden we nog steeds kunnen blijven droogvallen, maar ook dat is met een balansroer mogelijk. Het prijsverschil tussen de beide offertes en de garantie dat we toch kunnen blijven droogvallen gaf de doorslag om in deze situatie voor een balansroer te kiezen. En dat een boot met een balansroer ook kan droog vallen, bewijzen de stoere Engelse Westerly's en de moderne Amerikaanse Hunters al jaren.

Op de foto rechts ziet u de bestaande scheg- en roerconstructie onder een Leisure 23. Ik zal even in vogelvlucht vertellen wat er aan Che is gebeurd, alvorens zij dat voorjaar met een nieuw en op maat gemaakt balansroer te water ging in een nieuwe eeuw. Allereerst is het roerframe (de roerbladen waren er al af) verwijderd door de achterkant van de boot eerst op te hijsen. Vervolgens is de scheg onder de boot afgeslepen. De toen zichtbare afgeslepen bouten van de scheg zijn met laagjes epoxy waterdicht weggewerkt tot een totale laagdikte van ca. 20 mm. 

Vervolgens is het balansroer ontworpen met de navolgende specificaties: 

  1. Het roer moest ca. 50 mm minder diep gaan steken als de kimkielen. Ook al zitten we allemaal in de kuip, dan moet Che op zijn kimkielen de grond raken en niet op zijn roer. Ook in de winterberging op de kant moet de boot op mijn kimkielen staan en niet op het roer. 
  2. Het roer moet, als je het om zijn as draait, niet de schroef van de inboardmotor kunnen raken. Het roer heeft hierop een speling van ca. 30 mm. 
  3. De roerkoning as van het bestaande roer heeft een dikte van 20 mm, voldoende om hierop te kunnen droogvallen. Bij ons balansroer is uit zekerheid een nieuwe r.v.s. roerkoning gebruikt van 25 mm dikte. Als we gaan droogvallen of als we s-winters de kant op gaan, moeten we er alleen op letten dat het roer in de middenstand staat; maar dat moesten we met het oude roer ook doen dat wijzigt dus niet. 
  4. Er werd een nieuwe r.v.s. hennegatskoker toegepast (omdat de roerkoning 5 mm dikker werd) die nu ook aan de bovenzijde waterdicht is verbonden met het brugdekje achter de helmstok (dus in de bakskist achter). Hierdoor kan er geen buitenwater in de bakskist meer komen wat bij de oude en te korte hennegatskoker wel kon. Ook heeft dit een constructieve functie. Aan de bovenzijde van het roerblad zit een dikke kunststof ring. Bij het droogvallen schuift het roer iets omhoog zodat de kunststof ring tegen de romp aan drukt. De kracht die het roer dan op de romp uitoefent wordt dan zowel door het versterkte vlak van de romp opgenomen alsook nu door het brugdek in het dek. Overigens heeft de bovenzijde van het balansroer dezelfde helling als het versterkte vlak van de romp. 

Op de linker foto ziet u het resultaat; een op maat ontworpen balansroer met 10 jaar schriftelijke garantie. Het is de derde Leisure in de geschiedenis met een afwijkende roervorm. Er is vr ons door Modus Marine ook een Leisure 27 voorzien van een op maat ontworpen balansroer. In Engeland heeft een eigenaar zelfs zijn Leisure 23SL voorzien van een aangehangen roer om de vaareigenschappen te verbeteren. 

En wat zijn nu na 4 vaarseizoenen de ervaringen met een Leisure 23 met een balansroer? Welnu persoonlijk gezien ca. 85 % positief en ca. 15 % negatief; want elk voordeel heeft natuurlijk zn nadeel. Zoals u waarschijnlijk al weet is de Leisure 23 ontstaan uit de Leisure 22. Indeling en dek zijn nagenoeg identiek aan elkaar echter de rompvorm is anders. De Leisure 22 was ontworpen door Graham Caddick waarna ontwerper Frank Pryor een nieuwe romp en zeilplan voor de Leisure 22 tekende en zo de 23 ontstond.

In het verleden heb ik binnen de LCH het voorrecht gehad om met alle typen Leisures te kunnen zeilen. Een voordeel als je je op jongere leeftijd vaak als opstapper beschikbaar stelt bij clubevenementen en je ouders gewoon met de eigen boot varen. Als een Leisure 22 goed is getrimd dan is een Leisure 22 letterlijk en figuurlijk 100 % koersvast. Zelfs met vlagerige wind en ook als je van de hoge naar lage kant gaat zitten blijft een Leisure 22 zonder meer koersvast en kun je de helmstok gewoon loslaten. Daarintegen is de Leisure 23 zonder meer loefgierig te noemen. Telkens weer wil een 23 bij aan de windse koers zijn kop in de wind gooien. Wel een veilige eigenschap, maar dat betekent altijd flink tegensturen om de boot op koers te houden. Bij de Leisure 23 SL is deze onaangename eigenschap onderkend en is de mast beter trimbaar gemaakt door de mastvoet op een slede te zetten. 

Welnu met het balansroer is de Che zijn loefgierigheid geheel kwijt. Zoals al door Modus Marine werd voorspeld ligt de Che met zeilen nu geheel neutraal op het roer en is op alle koersen (dus ook de aan-de-windse met veel wind) met een pink te sturen. Daarnaast is Che in zijn algemeen veel beter manoeuvreerbaar. Hij draait nu letterlijk en figuurlijk om zijn eigen as ..uh kimkielen omdat het roer gewoon 360 graden om zijn as kan draaien. Che heeft een inboardmotor en achteruit de box uitvaren draaide hij altijd eerst met de kont naar rechts (schroefwerking) en moest wat snelheid hebben om naar links te kunnen sturen. Door de betere roerwerking (het oppervlak van het roer waarmee je stuurt is veel groter geworden) is het achteruit manoeuvreren nu veel beter geworden en gaat direct naar de richting waar je naartoe wilt. Maar zoals ik al zei er zijn ook een paar nadelen. Met het varen kan je het (gevoelige) roer niet meer los laten. Met name op de motor (waarschijnlijk ook weer door de schroefwerking van de inboardmotor) loopt Che direct uit zijn koers. Deze eigenschap is in mindere mate ook bij het zeilen. Een en ander houdt in dat de automatische pilot of het fokkenmaatje nu het roer gelijk moet overnemen als de schipper naar voren gaat of even iets anders moet gaan doen. 

Resum: In onze situatie en in onze omstandigheden heb ik achterafgezien geen spijt van mijn beslissing om een balansroer te laten maken. En dat is niet alleen financieel gezien. De voordelen van het balansroer ervaar ik elke dag dat ik zeil en een Leisure 23 is nu eenmaal een zeilboot en geen motorboot. Met de ervaringen en waarschuwingen voor scheg- en roerproblemen die u in uw Leisurekrant in de afgelopen periode hebt kunnen lezen, hoop ik voor u dat u nooit de keuze hoeft te maken voor of een nieuw balansroer of een nieuwe originele scheg- en roerconstructie. Maar voor het geval dat u wel zult moeten kiezen dan is voor een Leisure 23 een balansroer een goed alternatief; voor bijvoorbeeld een Leisure 22 zeker niet. (Anton B.) 

Diverse balansroeren

 

Motor vervangen ] Kiele kiele ] Raamrubbers L17 vervangen ] Leisure 17 als nieuw! ] 17 tips voor een 17 ] 220 Volt aan boord ] 27 tips voor 27 ] Breed bed L17 ] Drinkwater in de boot ] Insteekschot ] Kajuitramen ] Roer ] Scheg en het roer 1 ] Scheg en het roer 2 ] Scheg en het roer 3 ] Scheg en het roer 4 ] [ Scheg en het roer 5 ] Schildertips ] Trimschema ] Uierzalf ] Ventilatie-fok ] Warm water aan boord ] [ Navigatieoverzicht ]

Heeft u vragen of opmerkingen over deze website? Zend een e-mail aan de webbeheerder .
Laatst bijgewerkt: 09 juli 2016